Foto: Jaco Klamer

Tijdens het webinar Er is leven na de groei op 10 april gaan Paul Schenderling en Elbert Smelt in gesprek over de impact van onze consumptie en hoe je hier ten goede keuzes in kunt maken voor een betere toekomst. Als econoom houdt Paul zich veel bezig met sociale en ecologische vraagstukken. Hij schreef in 2022 een boek over hoe we onze toekomst realistisch veiligstellen en is regelmatig te horen als spreker op evenementen en in podcasts. 

Als je donateur wordt van Tearfund, krijg je gratis toegang tot het webinar Paul Schenderling én een exemplaar van zijn boek 'Er is leven na de groei'. 

Meld je vandaag nog aan

Impact op het zuiden 

‘De economie groeit, maar we worden niet gelukkiger’, schrijft Paul in de inleiding van zijn boek Er is leven na de groei. Dat komt volgens hem doordat stress en mentale problemen steeds meer toenemen, er minder betaalbare huizen zijn en de dreiging van de klimaatcrisis enorme proporties aanneemt. En dat heeft niet alleen impact op onszelf. ‘Nu al sterven er elk jaar enkele miljoenen mensen vroegtijdig door de klimaatcrisis en raakt een nog groter aantal mensen jaarlijks ontheemd, omdat hun gebied te warm, te droog of juist te nat wordt om er te kunnen overleven.’ 

Het is geen vrolijke boodschap, maar gelukkig is de toekomst niet volledig uitzichtloos. We kunnen er nog iets aan doen. Al is daar, naast bewuste keuzes van individuen, ook politiek draagvlak voor nodig. Hoe heeft het zo ver kunnen komen en wat kunnen we doen om het tij te keren? 

Moderne slavernij 

De ontdekking van fossiele brandstoffen heeft de uitbuiting van de aarde in versnelling gebracht, meent Paul. Daarnaast is door de wereldwijde handel en het ontstaan van onder meer fast fashion moderne slavernij toegenomen. ‘Om een Nederlands huishouden te voorzien van hun consumptievraag zijn ongeveer 1,4 mensen in niet-Westerse landen fulltime aan het werk. Daarvan verrichten in totaal tien miljoen mensen zwaar en monotoon werk met lange dagen en onder slechte omstandigheden. Naast dat deze mensen extreem worden onderbetaald, hebben ze geen sociaal vangnet.’ 

Ik denk dat heel veel mensen geen idee hebben hoe het echt met de aarde gesteld is en hoeveel mensen er uitgebuit worden.

Van alles wat we in Nederland consumeren, komt er meer uit het buitenland dan uit Nederland zelf. Het komt neer op zo’n twee zeecontainers vol bulkgoederen per huishouden per jaar. De spullen, grondstoffen en het voedsel in die containers komen van over de hele wereld. ‘Overal laat de productie van deze materialen een grote voetafdruk na, in termen van landgebruik, watergebruik, energieverbruik en uitstoot van broeikasgassen’, schrijft Paul in zijn boek.

Impact van vervuilende industrieën  

Het gevolg van onze groeiende consumptie begrijpen we misschien beter als we kijken naar de sectoren en productieprocessen die niet verplaatst zijn naar verre landen. Als voorbeelden noemt Paul Tata Steel, Schiphol en de intensieve veehouderij waar al jaren discussie over is. ‘De groeiende overlast van deze sectoren legt een enorme druk op mensen en op de natuurlijke omgeving. Denk aan de stikstofcrisis, maar ook aan luchtvervuiling en geluidsoverlast.’ Toch is dat slechts het topje van de ijsberg. ‘De impact van bijvoorbeeld de kledingindustrie en de elektronica-industrie is nog vele malen groter.’ 

Eisen stellen 

Is hij alleen maar pessimistisch over de toekomst? Dat zeker niet. Maar er moet wel heel wat veranderen als we een betere toekomst voor mensen én de aarde willen realiseren. ‘Mijn ideale wereld heeft een economie waarin de relatie tussen producent en consument hersteld is en waarin we in elke economische transactie omzien naar anderen. We hebben het in Nederland best goed voor elkaar. Er zijn hier arbeids- en milieustandaarden die allerlei vormen van uitbuiting voorkomen. Nu is het de uitdaging om dat ook wereldwijd toe te passen. Op dit moment houden we met onze import de uitbuiting in het buitenland namelijk nog steeds in stand. De relatie tussen producent en consument kunnen we echter wel herstellen. Daarvoor moeten we onze import aan goede standaarden onderwerpen en voor elk product dezelfde eisen stellen die we hier hebben.’ 

Als we onze import aan goede standaarden onderwerpen, dan is de relatie tussen producent en consument hersteld.

Stappen in de goede richting 

‘Ik denk dat heel veel mensen geen idee hebben hoe het echt met de aarde gesteld is en hoeveel mensen er uitgebuit worden’, zegt Paul. Toch groeit de bewustwording rondom het klimaat elke dag volgens hem. Maar we zijn er nog niet. ‘In de wetenschappelijke literatuur heeft er de laatste tijd een enorme omslag in het denken plaatsgevonden. Eerst lag de focus op de bedrijven: zij moesten vooral aan de slag met duurzaamheid. Nu is daar het besef bij gekomen dat we ook iets moeten doen aan ons consumptiegedrag.’ 

Als we onze gebruikelijke patronen vasthouden, verandert er niets. We moeten niet denken dat onze consumptie kan blijven groeien en dat de uitbuiting van mens en aarde automatisch vermindert. We moeten actief blijven werken aan verandering en verbetering op het gebied van milieu- en arbeidsomstandigheden. Hoe houd je dat vol als individu, ondanks dat acties soms voelen als een druppel op de gloeiende plaat? ‘Ik voorspel dat er over vijf jaar beleid is in heel veel landen, en hopelijk ook in Nederland, dat ons een steuntje in de rug geeft. Je zult zien dat jouw onzichtbare impact een bijdrage levert aan het grotere geheel en op die manier toch zichtbaar wordt. 

In een van de brieven van Paulus staat de zinsnede `op hoop tegen hoop’. Dat betekent zoiets als `hopen op iets wat menselijkerwijs gezien niet kan’. En dat helpt mij om vol te houden. In de geestelijke wereld gelden er andere wetten, daar bestaan geen kleine stappen. Een heel kleine stap is een heel grote stap als je het vanuit het geloof bekijkt. Ik denk dat wij als christenen soms te veel op de manier van de wereld zijn gaan denken, zo van: wij moeten impact maken en wij moeten ook gaan meten wat onze impact is. Ik snap dat natuurlijk, en ik ben er ook niet op tegen. Maar meetbare impact is niet het hele verhaal. Er zit ook een onmetelijke impact in heel kleine handelingen. Dat is de inspiratie die het geloof mij biedt.'

Webinar | Er is leven na de groei

Econoom Paul Schenderling én Tearfund-ambassadeur Elbert Smelt nemen je mee naar 2040. Naar een Nederland dat rekening houdt met dat wat de aarde aankan. Maar: hoe bereik je dat? Ontdek hoe deze verandering bijdraagt aan thema’s als bestaanszekerheid, levensonderhoud en gelijkheid. Leer wat genoeg is voor een goed leven en hoe we samen kunnen bouwen aan een betere toekomst. 

Als je donateur wordt van Tearfund, krijg je gratis toegang tot het webinar Paul Schenderling én een exemplaar van zijn boek 'Er is leven na de groei'.  

Meld je vandaag nog aan 

Afbeelding
Duurzaamheid

Duurzaamheid

Duurzaam betekent: rekening houdend met andere mensen, de aarde, het klimaat en generaties na ons.
Gerelateerde content
Alfred Slomp staat met blote voeten op een waterplas. Hij draagt een felrood overhemd, heeft zijn handen in zijn zij en kijkt de camera in.
Verhaal
Lees meer
11 April 2024

Alfred Slomp: ‘Sinds ik duurzame keuzes maak, vind ik het leven veel leuker.’

Ben je met je kerk bezig met het thema duurzaamheid? Dan is de kans groot dat je de naam Alfred Slomp weleens hebt horen [...]
Lees meer
Jurjen ten Brinke
Verhaal
Lees meer
11 April 2024

Jurjen: 'Ik leende m’n auto uit en kreeg ‘m met een deuk terug'

Ken je dat gevoel? Eigenlijk wil je niet meegaan in een klimaathype en anderzijds: dat je voelt en weet dat we met zijn allen [...]
Lees meer
Elbert Smelt
Verhaal
Lees meer
8 April 2024

Elbert Smelt: 'Eerst tot 10 tellen'

Kwijlend hang ik boven m’n telefoon. Ik check allerlei prachtig uitziend keukengerei. Een grillpan, pastamachine, keukenmes, [...]
Lees meer
Tearfund Gera van den Berg
Verhaal
Lees meer
3 April 2024

Gera van den Berg: ‘Zuiniger leven? Ga terug naar de basis’

‘Het vliegt je portemonnee alweer uit, nog vóór het erin zit...’. Het leven kan tegenwoordig best heel duur zijn. Goed nieuws [...]
Lees meer
Een boerin op het veld
Verhaal
Lees meer
3 April 2024

Klimaatverandering zorgt voor meer armoede. Help je mee boeren hier weerbaar tegen te maken?

Wat moet je doen als stortregens je oogst wegspoelen? Samen met jouw steun helpen we boeren in Zimbabwe zaaien én oogsten. [...]
Lees meer
Cornelis de Schipper
Nieuws
Lees meer
27 maart 2024

Cornelis de Schipper: ‘Leven in balans met wat de aarde biedt en kan herstellen’

Op 1 april dit jaar is het Earth Overshoot Day in Nederland, de dag waarop er meer grondstoffen zijn verbruikt dan de aarde [...]
Lees meer
Webinar
Nieuws
Lees meer
21 maart 2024

Webinars: Genoeg voor iedereen

Leren om te leven van genoeg. Tearfund gelooft dat het belangrijk is om binnen de mogelijkheden te leven van dat wat de aarde [...]
Lees meer
Hans van Vliet van Goed Zo
Nieuws
Lees meer
5 januari 2024

Kringloop Goed Zo! deelt uit aan haar omgeving dichtbij en wereldwijd

Kringloopcentrum Goed Zo! in het Utrechtse Amerongen deelt jaarlijks giften uit van de opbrengst van de verkoopactiviteiten. [...]
Lees meer
Black Friday - Bewust duurzaam shoppen. Foto: Markus Spiske via Unsplash
Verhaal
Lees meer
23 november 2023

Je niet gek laten maken tijdens Black Friday, hoe doe je dat?

Grote kans dat de kortingen je deze week om de oren vliegen vanwege Black Friday en Cyber Monday. Maar in plaats van één dag [...]
Lees meer
Chance uit Congo
Verhaal
Lees meer
7 november 2023

Samen zorgen we voor hoop in Congo. Help je mee?

Wist je dat er in Congo wordt gewerkt met biogas dankzij de verwerking van organisch restafval? Het is één van de innovatieve [...]
Lees meer