Indonesië: ‘Dit zijn veranderingen die écht een verschil maken’

Indonesië groeit, maar niet iedereen groeit mee. Wat gebeurt er buiten het zicht van de grote steden? Collega Gerald Kweri deelt wat hij zag tijdens zijn bezoek aan gemeenschappen waar kleine veranderingen grote impact hebben.

Gerald Kweri is binnen Tearfund verantwoordelijk voor de projecten in Indonesië. Tijdens een reis langs onze partnerorganisaties in Indonesië zag hij hoe ongelijkheid, geschiedenis en natuur het dagelijks leven beïnvloeden. Tegelijk ontmoette hij hoop: kerken die inzetten op duurzaamheid, rampenpreventie en herstel van landbouwgrond. Verhalen die laten zien hoe ook kleine oplossingen levens écht kunnen veranderen.

Waarom werkt Tearfund eigenlijk in Indonesië? In de ogen van velen wordt het niet gezien als een land waar veel armoede is.

‘Dat hangt af van het perspectief. In steden en op nationaal niveau groeit de economie en ontwikkelt de technologie snel. Voor veel mensen is die vooruitgang echter nauwelijks merkbaar: meer dan 23 miljoen Indonesiërs leven onder de armoedegrens. Er is veel ongelijkheid in het land. Tearfund werkt daarom met gemeenschappen die vaak over het hoofd worden gezien, om hen te ondersteunen, hun toekomstmogelijkheden te vergroten en hen te helpen een beter leven op te bouwen.’

In Indonesië zijn er veel historische factoren die het leven van mensen vandaag beïnvloeden. Welke sporen van de koloniale tijd zie je nog terug?

‘De koloniale tijd is het meest terug te zien in sommige politieke structuren. Na de onafhankelijkheid erfde Indonesië systemen die vooral het voordeel van een kleine groep dienden. Die manier van denken zie je soms nog terug en dat draagt bij aan ongelijkheid. Maar daarnaast zijn er ook andere uitdagingen, zoals vulkaanuitbarstingen of de snelle bevolkingsgroei. Door de groei van de bevolking wordt land intensief gebruikt, wat kan leiden tot bodemuitputting.’

Je bezocht onze partners en hun projecten. Welke impact zag je met eigen ogen?

‘Laat ik het biogasproject als voorbeeld nemen. Via de kerken leren gemeenschappen hoe ze duurzamer kunnen leven. Mensen zetten het afval van hun eigen dieren om in biogas. Dat gas gebruiken ze om te koken, terwijl de restproducten waardevolle biologische mest opleveren. Dit is cruciaal, want intensief gebruik heeft veel landbouwgrond uitgeput; bodemanalyses laten vaak zien dat er nauwelijks nog stikstof aanwezig is.

Tijdens ons bezoek zagen we gezinnen daadwerkelijk koken op biogas. Sommige gerechten die wij proefden waren ermee bereid. Op de akkers zagen we duidelijk het verschil: gewassen op grond die was verrijkt met biologische mest groeiden veel beter dan op velden zonder dit systeem. Het was inspirerend om te zien hoe kerkelijke trainingen leiden tot bewustwording, het gebruik van biogas, gezondere bodem en uiteindelijk betere oogsten. Het één versterkt het ander. Dit zijn concrete veranderingen die écht een verschil maken.’

Wat was tijdens jouw bezoek het meest verrassende moment?

‘Er was één moment dat me echt bijbleef. We bezochten een kerk voor de zondagse dienst, en terwijl we wachtten tot de dienst begon, werd op het scherm een video getoond over hoe je je kunt voorbereiden op natuurrampen, die in Indonesië regelmatig voorkomen. In plaats van de gebruikelijke muziek of meditatieve sfeer, keek de gemeente aandachtig naar de video. Mensen knikten, volgden alles serieus en de inhoud kwam echt over. Het was indrukwekkend om te zien hoe betrokken de kerk is bij rampenpreventie. Het was inspirerend en hoopvol.’

Wat heeft jouw werk in de humanitaire sector jou geleerd?

‘De wereld kent enorme uitdagingen, en als je er alleen rationeel naar kijkt, kun je er soms moedeloos van worden. Wat mij echter telkens opnieuw inspireert, zijn de verhalen van mensen zelf. Verhalen van verandering: ‘Zo was mijn situatie vóór het project, en zo is het nu.’ Hoop die groeit uit moeilijke omstandigheden, veerkracht die zichtbaar wordt ondanks onzekerheid. Dat zijn voor mij kleine wonderen in de gemeenschappen die we ondersteunen. Humanitair werk lost misschien niet alle problemen in de wereld op, maar het verandert wél levens. Of het nu om 1.000 mensen gaat of om 50.000, juist die kleine wonderen geven mij kracht en motivatie.’

Hoe neem je die manier van kijken mee terug naar Nederland?

‘Je hoeft niet naar Indonesië, Bangladesh of Malawi te reizen om kleine wonderen te zien. Ze gebeuren ook dichtbij, als je oog hebt voor de mensen om je heen. Daarom ben ik zo enthousiast over ons Met Beide Benen in de Buurt-programma hier in Nederland. Soms denken mensen dat hun eigen buurt weinig problemen kent, maar dat beeld klopt vaak niet. Mensen hier in Nederland en mensen in Indonesië leven in verschillende omstandigheden, maar de basisbehoeften en dromen die we delen, verbinden ons. Het enige verschil is dat de één drie minuten lopen verderop woont en de ander vijftien uur vliegen hier vandaan. Wie het moeilijk vindt om in wereldwijde solidariteit te denken, kan beginnen bij de eigen straat. We maken allemaal deel uit van dezelfde wereld. Of verandering nu dichtbij of ver weg gebeurt, ze begint altijd vanuit dezelfde roeping: zorgen voor elkaar.’