De kwetsbaarheid van een open gesprek

Onlangs las ik een interview met twee Nederlandse predikanten die vervolgde christenen bezochten in Nigeria. De christenen daar worden met fors geweld gedwongen hun geloof op te geven. ‘Het eerste slachtoffer in een dorp is meestal de pastor.’ Het was een hartverscheurend citaat uit het verhaal waarin ook cijfers werden genoemd die inzichtelijk maken hoe groot en wijdverbreid dit probleem is. Op dit moment zijn er zo’n 16,2 miljoen christenen in Sub-Sahara-Afrika van huis en haard verdreven. De angst en onmacht van onze geloofsgenoten zetten aan tot reflectie en vragen om een moedig en radicaal antwoord.

Vrijheid om te geloven

Ook vanuit onze partnerorganisaties horen we de verhalen van dood en verderf uit Nigeria. Partners die zich inzetten voor het stimuleren van interreligieuze dialoog, mensen die zich met gevaar voor eigen leven inzetten voor de vrijheid om te geloven. En ja, dit geldt ook voor moslims, want vrijheid van religie is een voorwaarde om vanuit geloof de ander te kunnen dienen, of dat nu vanuit de kerk of de moskee gebeurt.

Inclusieve benadering

Dat voelt misschien paradoxaal, zeker gezien het beeld dat de Nederlandse predikanten schetsen. Toch zien wij na vijf jaar wat de impact is van deze inclusieve benadering. Een hooggeplaatste ambtenaar zei onlangs: overal in Nigeria is religieus gerelateerd conflict, behalve daar waar jullie werken aan interreligieuze dialoog.

Tekenen van hoop

Afgelopen najaar waren een aantal van onze partners uit Nigeria op bezoek in Nederland. Zij gingen onder andere in de Tweede Kamer in gesprek met beleidsmakers. Ze spraken over de wereldwijde schaal van geloofsvervolging en vertelden welk verhaal zij daar tegenoverstellen: verhalen van ontmoeting en verzoening. Abstracte cijfers kregen ineens een gezicht. En in die gezichten zag ik ook tekenen van hoop.

Moedig besluit

Een katholieke zuster vertelde over een incident tussen moslims en christenen in een dorp in Nigeria. Extremistische moslims hadden daar een kerk aangevallen. Normaliter is dit het begin van een steeds verder escalerend conflict. Christenen zouden de moskee aanvallen, wat op zijn beurt weer nieuwe aanvallen op kerken uitlokt. Dit keer was de reflex echter anders: we moeten in gesprek. De zuster reisde af naar het islamitische dorp waar het geweld vandaan kwam en ging daar het gesprek aan. De onruststokers werden stevig aangesproken vanuit hun eigen gemeenschap en daarmee was de kous af. Wat normaal gesproken zou hebben geleid tot nieuw leed en verdere escalatie, werd nu voorkomen. Niet door wapens of dreiging, maar door de kwetsbaarheid van een open gesprek. Wat een moedig besluit, met grote gevolgen.

Allesbehalve vrijblijvend

Dit verhaal deed mij denken aan wat Jezus zegt: ‘U hebt gehoord dat er gezegd is: oog om oog en tand om tand. Ik zeg u echter dat u geen weerstand moet bieden aan de boze; maar wie u op de rechterwang slaat, keer hem ook de andere toe.’ In het welvarende Nederland klinkt deze oproep misschien minder radicaal, maar in de context van Nigeria is dit een confronterende en tegelijk bevrijdende tekst. Daar is deze oproep allesbehalve vrijblijvend.

Investering in vrede en dialoog

Tegelijkertijd groeit ook in Nederland het besef dat geloofsvervolging serieuze en blijvende aandacht vraagt. Minister Berendsen van Buitenlandse Zaken onderstreepte recent, onder meer tijdens een bezoek aan het Vaticaan, dat Nederland hierin verantwoordelijkheid wil nemen. Die erkenning is belangrijk, want de omvang van dit probleem vraagt om blijvende betrokkenheid en investering in vrede en dialoog.

Te midden van alle donkere verhalen zijn er gelukkig ook tekenen van licht. Naast dat Nederland meer oog lijkt te krijgen voor geloofsvervolging groeit ook in Europa de bereidheid om voor deze groep mensen op te komen. En lokaal staan er mensen op die bouwen aan vrede, vaak met gevaar voor eigen leven.

Zoeken naar verzoening

Laten wij als christenen, in het soms verdeelde christelijke landschap in Nederland, een voorbeeld nemen aan hen die te midden van conflict de ander blijven zien als medemens. Mensen die, ondanks alles, het gesprek openhouden en blijven zoeken naar verzoening. En laten wij blijven bidden voor iedereen die vervolgd wordt om zijn of haar geloof, dat God zich over hen ontfermt en hun moed en hoop blijft geven.

Guido de Vries
Directeur Tearfund Nederland