De afgelopen week kwam het ene na het andere bericht naar buiten over onderlinge conflicten in de coalitie tijdens het bespreken van de begrotingsplannen. Verschillende Haagse bronnen gaven aan dat de spanningen hoog waren opgelopen tussen de vier partijleiders. Afgelopen woensdag kwam daar het bericht bovenop van het terugtreden van Pieter Omzigt. Toen ik dat las, kon ik me niet aan de indruk onttrekken dat het één verband houdt met het ander. De berichten die we eigenlijk al sinds de formatie via de media hebben kunnen volgen, deden mij denken aan het JISRA-programma in Nigeria waar ik vanuit mijn werk bij betrokken ben. Nu hoor ik u denken: wat heeft deze coalitie met Nigeria te maken? Ik denk dat in deze situatie nog een hoop te leren is vanuit dit land als het gaat om verzoening.

Nigeria kent een lange geschiedenis van bloedige conflicten. In het land woedt al jaren een hevige strijd tussen de overheid en de extremistisch-islamitische terreurgroep Boko Haram. Daarnaast zijn er ook nog een paar honderden andere extreme groeperingen actief. 

Eind vorig jaar is de kerstperiode in Nigeria bijvoorbeeld uiterst bloedig verlopen: 25 overwegend christelijke dorpen zijn aangevallen en naar schatting tweehonderd mensen zijn vermoord. Afgelopen donderdag nog kwam er een bericht naar buiten waarbij tijdens een aanval 81 onschuldige burgers om het leven kwamen. Veel gewelddadig extremisme heeft een duidelijk religieus component in dit land.  

Gezamenlijk welzijn

Via mijn werk ben ik betrokken bij een programma dat het ministerie van Buitenlandse Zaken financiert in onder andere Nigeria. In dit programma zijn het juíst religieuze leiders uit islamitische en christelijke hoek die samenwerken aan verzoening. Imams en dominees verdiepen zich in elkaars heilige geschriften en gaan op basis daarvan met elkaar in gesprek. Hun focus ligt op het vinden van raakvlakken en het dienen van het gezamenlijk welzijn. 

Manuel Voordewind
Manuel Voordewind is adviseur beleidsbeïnvloeding.

Zo zijn er binnen dit programma veel voorbeelden te noemen van gemeenschappen in conflictgebieden waar (religieuze) leiders hun morele verantwoordelijkheid nemen om te werken aan verzoening. Leiders die over hun eigen schaduw heen durven te stappen, met elkaar in gesprek raken en naar elkaar leren luisteren. Het bracht wederzijds respect en er ontstonden relaties tussen groepen die elkaar tot voor kort nog naar het leven stonden. 

Aanpak van polarisatie

De verzoening op leiderschapsniveau raakt de bredere gemeenschap. Die verandering is ingang gezet vanuit het besef dat verzoening meer brengt dan strijd.

Nederland kent geen conflicten zoals we die tegenkomen in Nigeria. Maar we zien wel dat ook in Nederland de onderlinge spanningen toenemen. Onlangs nog gaf premier Schoof aan te willen werken aan de aanpak van deze polarisatie. En toen dacht ik: hoe waardevol zou het zijn als de politiek leiders van de coalitie een voorbeeld nemen aan het programma in Nigeria? Dat zij hun morele verantwoordelijkheid pakken, over hun eigen ideologische schaduw heen stappen en gaan werken aan verzoening. Hoeveel goeds zou dat doen voor onze samenleving?

Hoop

De verhalen uit Nigeria geven mij hoop. Hoop dat leiders zich met elkaar kunnen verbinden en hoop dat verzoening op hoog niveau langzaamaan door kan sijpelen naar de samenleving. Dat moet in een land waar het op zijn zachtst gezegd een stuk vrediger is dan in Nigeria toch makkelijk lukken, nietwaar?

We staan aan de vooravond van de belangrijkste politieke maanden van het jaar waarin het draait om de begroting van de nieuwe regering. Alle politieke beloftes vallen of staan immers met geld en uiteraard leidt dat tot interne gesprekken en discussies. Hoe mooi zou het zijn als we de komende tijd talkshowtafels hebben waar politiek leiders naar elkaar luisteren en voorleven hoe het is om met elkaar in gesprek te gaan. Wie weet is dat een goed begin voor een Haags verzoeningsproject.

En voor wat betreft de projecten die het ministerie van Buitenlandse Zaken financiert: ik hoop van harte dat de overheid hierin blijft investeren, want de resultaten laten zien dat verzoening mogelijk is te midden van conflict. En daarvan kunnen we ook in Nederland meer leren dan we nu voor mogelijk houden.

Over JISRA

Het JISRA-programma is een vijfjarig interreligieus vredesopbouwprogramma dat gelooft dat vrijheid van religie en levensovertuiging bijdraagt aan vreedzame, rechtvaardige samenlevingen. Het brengt religieuze actoren en gemeenschappen samen om discriminatie, haat en extremisme aan te pakken, bruggen te bouwen tussen geloofsgroepen en invloed uit te oefenen op beleid rond geloofsvrijheid. 

Van 2021 tot en met 2025 werkte Tearfund voor dit programma in een consortium met Mensen met een Missie, Search for Common Ground, Faith to Action Network en lokale partners in zeven landen.

Meer informatie 

Afbeelding
Verzoening

Vrede en verzoening

Wereldwijd worden meer dan een miljard mensen geraakt door conflicten of de gevolgen ervan. Dat laat diepe sporen bij hen na. Tearfund werkt aan vrede en verzoening die dieper gaat dan alleen het oplossen of voorkomen van een conflict.
Gerelateerde content
jisra vrouwen
Verhaal
Lees meer
4 december 2025

'Heer maak mij een instrument van Uw vrede'

Wanneer conflicten en verdeeldheid wereldwijd toenemen, klinkt het gebed van Franciscus van Assisi misschien haast naïef: [...]
Lees meer
Honelegn en Nejat
Verhaal
Lees meer
2 november 2025

Bruggen bouwen in een verdeelde wereld: lessen uit Ethiopië

In sommige Ethiopische gemeenschappen zorgt religie voor spanningen tussen christenen en moslims. Ons JISRA-programma streeft [...]
Lees meer
Sayad
Blog
Lees meer
6 oktober 2025

‘Een stem in het stemhokje gaat per definitie over meer dan enkel jezelf’

Op 29 oktober vinden de Tweede Kamerverkiezingen plaats. Over de vraag `Voor wie stem jij?’ schreef collega Manuel Voordewind [...]
Lees meer
dr. Rhoda Udanyi
Verhaal
Lees meer
26 augustus 2025

Religie als brug naar verzoening

In een door religie verdeeld Nigeria werkt predikant Rhoda Udanyi aan vrede. Via een interreligieus programma laat zij zien [...]
Lees meer
Mensen bij een waterput in Nigeria
Verhaal
Lees meer
10 maart 2025

Christenen en moslims werken samen aan vrede in Nigeria

Vaak wordt religie gezien als bron van conflict en verdeeldheid. Maar in ons JISRA-programma wij zien en ervaren ook de [...]
Lees meer
kerst in het winkelcentrum
Verhaal
Lees meer
20 december 2024

Interreligieuze vredesopbouw in Irak

Verbinding begint met kleine gebaren: van kerstvreugde in Nederland tot hoop en verzoening tussen mensen met verschillende [...]
Lees meer
Mali
Verhaal
Lees meer
2 augustus 2024

Geloof verbindt: interreligieuze vrede in Mali

In het door spanningen verdeelde Mali werken religieuze leiders en geloofsgemeenschappen samen aan vrede. Via interreligieuze [...]
Lees meer
Conflict Midden-Oosten
Blog
Lees meer
8 januari 2024

'Verhalen en beelden met elkaar blijven delen'

Agnes Schaafsma is adviseur vredesopbouw bij Tearfund. Vanwege die rol vroeg haar omgeving de afgelopen weken hoe zij [...]
Lees meer
Vulkaan Bromo op Java
Blog
Lees meer
18 november 2023

Religie gaat niet over vechten, het gaat over vrede

Religie is een bron voor conflicten en een te gevoelig onderwerp dat je maar beter kan vermijden? Collega Matthijs van [...]
Lees meer
verzoeningsproject in Nigeria
Verhaal
Lees meer
31 december 2022

Geloof in vrede: samen bouwen aan begrip en respect

Interreligieuze samenwerking versterkt gemeenschappen in onder meer Ethiopië, Irak, Mali en Nigeria. [...]
Lees meer